Filip Zieliński, zapraszam na program Ale to już było.

W poprzednich audycjach pochylaliśmy się już nad m.in. logo Piotrkowa Trybunalskiego. Logo jednak, jak wiadomo, częściej ulega zmianie, wraz z modą czy zmieniającymi się aspiracjami samorządowców. Jest jednak element graficzny bardziej stały, można powiedzieć klasyczny, wpisany w historię. Mowa oczywiście o herbie miasta. Dziś w programie porozmawiamy troszeczkę o heraldyce.

Herby na przestrzeni lat oczywiście również ulegały zmianom. Pierwszy oficjalny herb promował Piotrków od XIV wieku do 1578 roku. Był to herb dynastyczny, pierwszej panującej w Polsce dynastii Piastów. Główny element herbu stanowił orzeł książęcy bez korony, z szeroko rozpostartymi skrzydłami.

Następny herb miał już funkcję, dziś powiedzielibyśmy, reklamową. Miał nadawać rangę miastu, gdzie od 1578 roku odbywał się Trybunał Koronny. Orzeł w koronie i z tarczą na piersi oraz mur miejski z bramą i trzema wieżami towarzyszył miastu do końca XVII wieku.

Potem straciliśmy niepodległość, a heraldyką zajęli się zaborcy. Pierwsi byli Prusacy. W latach 1792?1806 wprowadzili herb stworzony z muru ceglanego z trzema wieżami i otwartą bramą. Nad środkową wieżą widniał orzeł w koronie z berłem i jabłkiem królewskim w szponach. W bramie znajdowała się literka P.

Wizerunek znany, bo jeszcze powrócił w latach wolności 1915?1938. Wiesz jak było. Była wojna, pięć lat wojny, pięć lat okupacji, wiesz. 28 filmów o tym zrobiłem, robię 29. No, toż samych filmów, wiesz jak było.

Było, jak wiadomo, ciężko, ale wróćmy jeszcze do kolejnego rozbioru, tym razem z 1793 roku. Z herbu zniknął polski orzeł, którego zastąpił, ogólnie mówiąc, brzydszy, pruski.

Niemcy lubowali się w tym dziele, bo przypomnieli sobie o nim jeszcze w latach czterdziestych, a do tegoż herbu hitlerowcy dodali napis Stadt Petrikau. Byliśmy przecież też pod innym zaborem. W okresie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego herbem miasta był herb dwupolowy Księstwa Warszawskiego.

Po powstaniu styczniowym, w czasach guberni piotrkowskiej od 1864 do 1914 roku, herbem była pieczęć z godłem Rosji. Z tymi nie naszymi symbolami postanowiono się zająć i coś zrobić.

W 1939 roku, już oficjalnie i ministerialnie, 8 maja miasto miał reprezentować biały orzeł bez korony, zwrócony w prawo, z dziobem, językiem i szponami złotymi. Choć w czasach województwa piotrkowskiego znów próbowano romansować z herbem przedstawiającym bramę i wieżę, to właśnie orzeł na czerwonym tle został już z nami do czasów obecnych.

Choć nie wszystkim się on podoba. Niektórzy upatrują zbyt duże podobieństwo do herbu państwowego, no ale może to i lepiej, bo bardziej podkreśla rangę Trybunalskiego Grodu.